Is het plagiaat om een melodie te gebruiken die op een bestaande melodie lijkt?

Foto: Michael Pujals

Iedere muzikant heeft het wel eens meegemaakt. Je hebt een geniale zanglijn bedacht en laat die vol trots horen aan je band. De eerste reactie van de gitarist is: “he, dat lijkt op Billie Jean van Michael Jackson”. Wat doe ga je doen? Een andere melodie bedenken of ga je door met de kennis dat je voormalige geniale idee op Billie Jean lijkt?

De meeste popmuzikanten hebben het romantische idee dat ze hun ideeën helemaal zelf hebben bedacht. Dat is vast goed voor je zelfvertrouwen, maar in de meeste gevallen niet realistisch en wat mij betreft ook helemaal niet relevant. Door je hele leven naar popmuziek te luisteren ben je geïndoctrineerd met de ‘waarden en normen’ van de popmuziek. Dat zorgt er voor dat we Arabische muziek als kattengejank vinden klinken en denken in patronen waar binnen zo goed als alles al eens gedaan is.

Terug naar het dilemma. In de meeste gevallen gaat het om een serie van drie of vier noten over een akkoorden-schema dat voorkomt in duizenden andere liedjes. De kans dat een serie van 4 noten binnen de popmuziek al ergens eerder gedaan is, is volgens mij zo goed als honderd procent. Met andere woorden: niets om je druk over te maken. Alle popmuziek is gebaseerd op de popmuziek daarvoor. Dat heeft niets te maken met diefstal of plagiaat. Dat heet evolutie.

Waar ik erg benieuwd naar ben: wat doen jullie als je er achter komt dat een melodie gedeeltelijk overeenkomt met een bestaande melodie?


25 reacties op “Is het plagiaat om een melodie te gebruiken die op een bestaande melodie lijkt?”

  1. 1 laurens said at 11:15 on January 5th, 2011:

    Stoppen met m’n coverband?

  2. 2 antal said at 11:24 on January 5th, 2011:

    als het er te dik op ligt?
    – timing of frasering veranderen
    – het melodietje in een andere richting duwen door tekst aan te passen
    – harmonie gebruiken
    – context veranderen (ander akkoord, andere grondtoon)
    – andere toonsoort proberen
    meestal is er wel een oplossing te verzinnen. als het tenminste überhaupt een probleem is.

  3. 3 Daniël Apituley said at 12:02 on January 5th, 2011:

    Herkenbaar!

    Het is helemaal niet erg … maar wel een domper voor je ‘ JA DIT IS VET ‘ moment wat je thuis op je kamertje had … 🙁

    Maar mag niet ontbreken bij deze post is dit filmpje !

    http://www.youtube.com/watch?v=5pidokakU4I

  4. 4 Roald said at 13:53 on January 5th, 2011:

    Domper idd als je erachter komt!
    soms lukt het om de melodie te gebruiken maar met een andere toonzetting,

    Ik had een prachtige melodie met mooie grote intervallen en volgens mij was t origineel in toonsoort C (of EM), en heb ik t melodie-stukje gewoon zo gehouden maar door m in toonsoort G te plaatsen zonder te transponeren gaf het een heel ander gevoel, wel zelfde intervallen.

    En vroeger toen ik houseliedjes schreef heb ik nog wel eens westlife melodien achterstevoren gebruikt, geven hetzelfde gevoel en vibe als t origineel, maar totaal onherkenbaar… 😀

  5. 5 Pim said at 14:15 on January 5th, 2011:

    @roald: goed idee om jezelf op gang te helpen met schrijven! ga ik ook eens proberen.

  6. 6 rakenDra Smit said at 14:34 on January 5th, 2011:

    Als de melodie op die van een bestaande nummer lijkt heeft het geen zin om akkoorden en toonsoort te veranderen. Juridisch is dat een bewerking van het oorspronkelijke werk en daarvoor heb je toestemming nodig van de oorspronkelijke componist of zijn uitgever.
    Je kunt dus contact opnemen met deze rechthebbenden en ze vragen om een authorisatie voor bewerking.
    Het is ons tien jaar geleden overkomen met de band Radjinder. Het nummer was al opgenomen in de studio toen we er achter kwamen dat de melodie heel erg leek op een instrumentaal nummer van Brian May. Via zijn Nederlandse uitgever kregen we die toestemming na ongeveer een half jaar.

  7. 7 Pim said at 14:37 on January 5th, 2011:

    @ rakenDra Smit: Als je dat zo strikt gaat bekijken is er toch altijd wel een gedeelte van een melodie die ook in een ander liedje voorkomt? In de meeste gevallen ken je het liedje waar die melodie in zit alleen niet.

  8. 8 Roald said at 14:44 on January 5th, 2011:

    @rakendra smit

    juridisch heb je helemaal gelijk. Punt is dat het vaak geen jurisch punt hoeft te worden (hoop ik) als er delen van de melodie hetzelfde zijn…
    Ik denk dat een volledige zelfde melodie lastig wordt, maar er zijn richtlijnen voor…

    Weet iemand wat die zijn? In reclames gebruiken ze toch sound-a-likes, met grote hits maar dan net 2 nootjes per 8 maten anders ofzo?

  9. 9 rakenDra Smit said at 14:47 on January 5th, 2011:

    @Pim, ja dat is ook zo. In de praktijk is dit een zeer grijs gebied waar je meestal wel mee weg komt tenzij je een wereldhit hebt geschreven.

  10. 10 Pim said at 14:57 on January 5th, 2011:

    Op Twitter wees @SLAAmsterdam me op cryptomnesie. Dat speelt vast en zeker ook een rol.

    Cryptomnesia occurs when a forgotten memory returns without it being recognised as such by the subject, who believes it is something new and original.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Cryptomnesia

  11. 11 Pim said at 14:58 on January 5th, 2011:

    @rakenDra Smit in het geval van een wereldhit is het naar (zie Bitter Sweet Symphony) maar altijd nog beter dan geen wereldhit hebben.

  12. 12 Kasper said at 14:58 on January 5th, 2011:

    Klinkt bekend, hadden het toevallig laatst ook. “Crap dit is ongeveer bijna precies dezelfde gitaarpartij.” We hebben maar besloten het zo te houden omdat de rest van de structuur en melodie van het nummer dusdanig anders is dat we het niet erg vonden.

    @Roald helaas verliezen artiesten het soms na jaren nog. Denk maar aan Down Under van Men at Work. Ik vind het echter zielig dat men na zoveel jaar nog rechten wil claimen.

  13. 13 antal said at 15:21 on January 5th, 2011:

    @rakenDra Smit: mijn idee is dat je door bijv.toonsoort en/of akkoorden te veranderen het probleem-melodietje een andere draai kunt geven, zodat het niet meer een 1-op-1 kopie is.

    @kasper: volgens mij gaat het dan om de inkomsten van 3 jaar voor de uitspraak en toekomstige inkomsten. dat kan aardig oplopen. en bovendien moet je eerst een advocaat zien te vinden die je zaak wil oppakken. zonder garantie op succes en met een beperkt budget ben je dan vrij onmachtig. “the lion sleeps tonight” is ook zo’n voorbeeld van een late claim: http://en.wikipedia.org/wiki/The_Lion_Sleeps_Tonight

  14. 14 Arthur Adam said at 15:36 on January 5th, 2011:

    Ik werd er laatst door bandgenoten op gewezen dat een nieuw liedje van mijn hand de refreinmelodie mocht delen met “dancing queen” van ABBA. Dat zal vast cryptomnesie geweest zijn. Ik vind het liedje voor mezelf niet meer interessant, het is direct na de ontdekking op mijn composthoop beland, zodat ik de andere ideeën uit het liedje nog kan hergebruiken…

  15. 15 rakenDra Smit said at 15:39 on January 5th, 2011:

    @Roald,
    In een@Roald
    De acht maten theorie doet al heel lang de ronde maar klopt niet.
    In een conflictsituatie kijkt de rechter of de Vaste Commissie Plagiaat of het fragment authentiek is. Als het om een toonladderfragment gaat is dat dus niet het geval. Dat is Queen overkomen met ‘We Will Rock You’.
    Daarnaast wordt gekeken of het betreffende fragment ‘het stempel van de oorspronkelijke maker draagt’ en daar zijn we weer terug bij het grijze gebied…

  16. 16 pixelbart said at 17:24 on January 5th, 2011:

    Ook al is het niet plagiaat, zie dan maar eens geld te vinden om je zaak in de rechtbank te verdedigen als de rechthebbende gaat zeuren. Dus je begeeft je sowieso in een mijnenveld.

    Persoonlijk vind ik dat ideeën zwaar overrated zijn en zie ik te strikte copyright-wetgeving meer als een beperking voor de creativiteit.

    Een leuk voorbeeld hiervan (in een compleet andere sector) is de Amerikaanse patent-wetgeving wat betreft software. Elke scheet kan daar zonder enige controle gepatenteerd worden zodat je daar als softwareontwikkelaar letterlijk je werk niet meer kunt doen zonder een aantal misdrijven te plegen. De kleine bedrijven leven bij de gratie van de patent-eigenaren. Sorteeralgoritme? Gepatenteerd. Layout van je website? Gepatenteerd. Het opslaan van meer dan één telefoonnummer bij een klant? Gepatenteerd. Netwerk tussen twee computers? Je raadt het al. Als er een advocaat op de stoep staat ben je bij voorbaat failliet als je niet toevallig een miljoentje op je rekening hebt staan.

    De copyrightwetgeving is niet veel anders en volgens mij ben je als artiest tegenwoordig meer bezig met het geforceerd neerzetten van een unieke sound dan dat je je creatieviteit de vrije loop kunt laten. Op het moment luister ik naar een playlist met jazz. Allemaal dezelfde liedjes, maar iedereen geeft er een andere draai aan en improviseert er op los. Natuurlijk zal daar wel wat voor betaald worden aan de oorspronkelijke componisten, maar toch, het is ook een stukje cultuur dat die vier noten ‘van jou’ zijn omdat jij ooit een keer dat idee kreeg en toevallig pen en papier of een gitaar bij de hand had.

    En dan te bedenken dat copyright- en patent-wetgeving is opgesteld om kleine artiesten en uitvinders te beschermen tegen de grote jongens…

  17. 17 Ludo said at 22:40 on January 6th, 2011:

    ^dat doet dan weer denken aan The Social Network en de broertjes Winklevoss, die genoeg geld en advocaten hadden om Zuckerberg een miljoentje of 60 of wat was het, afhandig te maken.

    (niet dat Zuckerberg zelf nou zo’n toffe etc.)

  18. 18 Milo said at 15:25 on January 7th, 2011:

    Inderdaad een domper. De toonsoort veranderen is een goede optie. Zelf verander ik ook wel eens de aanslag. De melodie blijft hetzelfde, maar de feel verandert.

  19. 19 Patrick Tersteeg said at 14:24 on January 26th, 2011:

    Guy Presents Radio 4 Documentary
    Elbow fans should tune in to Radio 4 on Thursday 27th January at 11.30am to hear a special show presented by Guy Garvey.

    ‘The Honest Musician’s Fear of Accidental Plagiarism’ sees Guy exploring the legal pitfalls that can befall the well-meaning musician and how they can be avoided. The documentary also features contributions from fellow songwriters John Bramwell, Paul Heaton, Howe Gelb and Sir Tim Rice.

    And if 11.30am on a weekday clashes with your work schedule – don’t forget you’ll be able to catch it for a week after broadcast on the BBC iPlayer.

  20. 20 Jan said at 18:43 on February 9th, 2011:

    Ik zong laatst nog een geniaal lied dat volkomen leek op een nummer van Weezer. Een weggestopte b-side, dat wel. Mijn muziekvriend merkte het op maar kon niets anders toevoegen dan hoe prachtig hij het vond klinken. Weezer maakt(e) dan ook prachtige liedjes 😉

    Je geeft ‘t zelf al aan; niks is nieuw. Maar toch kun je prima origineel zijn, enigszins. Alle akkoorden zijn al gespeeld. Het unieke ligt in de persoon die je zelf bent en de zwaai die je er zelf aan geeft. Een couplet kan gelijkenissen vertonen, maar met je eigen bruggen en refreinen (die op hun beurt weer gejat kunnen zijn), met je eigen stem, maak je je eigen lied. Dat schuilt in de tekst o.a., en hoe je die onder welk schema dan ook propt. Wie heeft er immers zoal gezongen van zijn 60-jarige overbuurvrouw met post-traumatische stoornissen waar hij stiekem over fantaseert tijdens het bonen doppen. En dat allemaal op een E, Fis, Dis, E schema. Alleen ik, vermoed ik vooralsnog.

    Als ik het ontdek, en het ligt er teveel bovenop, dan ga ik toch ietwat aan het wijzigen. Zolang ik m’n eigen hart erin hoor kloppen, ben ik tevreden en wacht ik rustig totdat iemand m’n ballon kapotprikt. En wat dan nog … Veel plagiaatzaken vond en vind ik tamelijk onbenullig, knullig en lullig

  21. 21 Pim said at 18:56 on February 9th, 2011:

    @Jan: mooi gezegd. ik ben gelijk benieuwd naar het liedje dat je vanuit het perspectief van je overbuurvrouw geschreven hebt!

  22. 22 Jan said at 12:06 on February 10th, 2011:

    Hah! Er wordt aan gewerkt …

  23. 23 Mike B said at 01:36 on February 14th, 2011:

    Ik maak me eerlijk gezegd nooit zo’n zorgen als iets wat ik verzin ergens anders op lijkt.

    A. Ik heb nog nooit een hit gemaakt, en ik verwacht er binnenkort ook geen.

    B. Mocht me dat wel lukken dan vindt ik de publiciteit rond zo’n ‘plagiaatrel’ waarschijnlijk wel welkom.

    C. Meestal ben ik de enige die herkent (soms pas jaren later…) uit welk liedje ik onbewust een stukje melodie heb geleend. Blijkbaar zitten er genoeg eigenwijze nukken en trekken aan mijn manier van stukjes maken dat anderen er niet zo snel het origineel in horen. Of dat te maken heeft met antwoord A laat ik wijselijk in het midden.

  24. 24 Noscanto said at 14:22 on June 18th, 2011:

    Wat dan als iemand toch zonder authorisatie een bewerking bij Buma aanmeld?

  25. 25 Pim said at 15:51 on July 5th, 2011:

    Dat is een vraag die je het beste aan Buma zelf voor kunt leggen. De mensen daar leggen dat soort dingen graag aan je uit.


Leave a Reply