Wat maakt dit een hit? Yann Tiersen – Comptine D’un Autre Été, L’après-Midi

Luister via Spotify of Youtube.

Structuur:

  • intro
  • couplet
  • pre-refrein
    • refrein
  • couplet
  • pre-refrein
    • refrein

Tempo: 100 bpm. Een simpele popstructuur. Het hele liedje heeft hetzelfde akkoordenschema: Em G Bm D. Brian Eno hierover in een interview aan de VPRO: ‘Tegen bands waarmee ik werk zeg ik vaak: probeer een ding te vinden dat je het hele liedje lang kunt doen. Alles er omheen verandert steeds, waardoor dat herhaalde element steeds een andere context krijgt. In Braziliaanse muziek gebeurt dat continu.’ En bijvoorbeeld ook in het door Eno geproduceerde Viva La Vida van Coldplay.

Details: (tijdcodes uit Spotify)
0:00 De piano zet met eenvoudige akkoorden gelijk een weemoedige sfeer neer.
0:10 Doordat het hele arrangement alleen uit piano bestaat is er niets dat afleid van de kern van een goed popliedje: de melodie. Hier een zwierige notenreeks die drie keer varieert in hetzelfde ritme-patroon en daarna een variatie doet.
0:20 En dat nog een keer.
0:29 Om het refrein zo goed tot zijn recht te laten komen gaat de melodie in het pre-refrein terug naar een simpele gedragen partij.
0:39 De tweede keer word de melodie in het kader van de opbouw naar het refrein aangevuld met extra noten. De lead en extra noten worden af en toe vlak na elkaar gespeeld. In drum-terminologie: een flam. Dit geeft een speels, speeldoos-achtig effect.
0:49 De drukke refrein-melodie gaat geheel volgens de pop-wetten hier de hoogte in. Een groot deel van de ‘catchy-heid’ zit in het ritme van de melodie. Let op de kleine vertraging in het begin van de melodie. Gevoel moet altijd de baas zijn over strak.
1:09 Met zo weinig middelen toch de spanningsboog strak houden: de melodie in het tweede couplet is een octaaf hoger dan het eerste couplet.
1:29 Ook de pre-refrein melodie is hoger dan de eerste keer.
1:48 Bij deze pre-refrein – refrein overgang gaat de melodie onvermijdelijk naar beneden. Minder poppy als de overgang naar het eerste refrein, maar hier een mooie afsluiter van de spanningsboog. Hierdoor heb je na dit refrein het gevoel dat het nummer af is.
2:09 Het voordeel van één instrument: je kunt helemaal op je gevoel vertragen zonder dat je mede-muzikanten dat op precies dezelfde manier aan hoeven te voelen.

Wat maakt dit een hit?
Het contrast tussen de erg sterke melodieën.  Van het couplet (zwierig) via het pre-refrein (gedragen) naar het refrein (uitbundig). De linker piano-hand blijft constant hetzelfde doen en geeft de luisteraar voldoende houvast om meegenomen te worden in dit muzikale verhaal. De eenvoudige variaties in de hoogte van de melodie in coupletten en pre-refreinen zorgen voor een perfecte spanningsboog.

Om opmerkingen in de comments voor te zijn: het nummer is natuurlijk ook een hit doordat het gebruikt is in Le fabuleux destin d’Amélie Poulain. Maar er is een reden waarom dit nummer succesvoller is dan de rest van de soundtrack: simpelweg omdat het een beter liedje is. Nog een extra reden: het liedje is de nieuwe vlooienmars. Relatief makkelijk te leren, maar het klinkt best indrukwekkend als je het achteloos speelt voor je vrienden. Op zes iPhones is dat iets moeilijker, maar ook te doen.


Wat maakt dit een hit? Blur – Song 2

Blur - Song 2 single coverLuister via Spotify of Youtube.

Structuur:

  • intro
    • kicker
  • couplet
    • refrein
  • couplet
    • refrein

Een kicker is een instrumentaal refrein voor het eerste couplet. Bekend van onder andere Smells Like Teen Spirit, Zombie en alle hits van Linkin Park (leuk om te lezen: All Linkin Park songs look the same)

Opvallend: het liedje is niet ‘af’. Er zou best nog een brug bij kunnen als excuus voor nog zo’n lekkere whohoo. Of op zijn minst een dubbel refrein aan het einde om nog even door te kunnen dansen.

Details: (tijdcodes uit Spotify)
0:00
Intro gespeeld op twee drumstellen. Eén links, één rechts. Dunne drumsound.
0:08 Gitaar valt in met killer-riff. Cleane dunne sound.
0:15 Whohoo! Exit twee dunne drums, welkom één vette drum. Overstuurde basgitaar  is zo hard en dik dat er voor de gitaar alleen op links nog een klein plaatsje is. Die gitaar speelt maar één noot.
0:30 Terug naar twee dunne drums en cleane gitaar. Geen bas in de coupletten.
0:45 Whohoo!
1:04 Synth solootje. Wat maakt het uit, zolang die killer-riff maar door gaat.
1:05 He, een raar digitaal klinkend piepje! Iets waar veel artiesten en technici van in paniek raken. Niet nodig, een mooi gevalletje ‘honour thy error as a hidden intention‘. En jou was het toch ook nog niet eerder opgevallen?
1:11 Het gaat weer terug. Niet een beetje, maar helemaal.
1:19 “it’s not mij problem”. Op de S hoor je adem tegen de microfoon blazen en op de P een plop. De meeste producers zouden de zin over laten doen vanwege technische imperfectie. Zo niet Stephen Street. En terecht, het enige wat telt is dat ik geloof dat het echt niet Damon’s probleem is.
1:25 Het hakt er weer volop in. Geen half werk.

Wat maakt dit een hit?
De killer-riff in combinatie met de whohoo!-hook leggen natuurlijk de meer dan solide basis. Maar niet te onderschatten: de focus van de productie kan niet duidelijker. Het nummer draait om (hard/zacht) contrast. Alles staat in dienst van dit effect. Nog meer dan dit het geval was bij loud/quiet/loud voorgangers als Pixies en Nirvana. Blur komt er mee weg omdat je als luisteraar houvast hebt aan de gitaar-riff hebt die in het couplet en het refrein hetzelfde blijft. Daardoor blijft de verhouding tussen voorspelbaarheid en verrassing in balans.
Ook is de keuze om het liedje niet ‘af’ te maken erg goed. Het nummer is zo kort dat je er niet snel genoeg van krijgt. Weinig bands kunnen de verleiding weerstaan om er nog een refreintje achteraan te plakken. Blur wel. Daarmee creëren ze een extra unique selling point.

Het nummer rekent ook rigoureus af met het argument ‘dat wil ik niet, want dat kunnen we live niet zo spelen’. Live hoef je namelijk helemaal niet moeilijk te doen met twee drumstellen, een dun en een vet drumgeluid, een subtiel gitaartje met één noot in het refrein of een synth solo. Kijk maar: