Wat maakt dit een hit? Coldplay – Viva La Vida

Luister via Spotify of Youtube.

Structuur:

  • intro
  • couplet
    • tussenstuk
  • couplet
  • couplet
    • refrein
    • tussenstuk
  • couplet
  • couplet
    • refrein
  • brug
    • refrein instrumentaal + zang hook
    • refrein + zang hook
  • outro

Tempo: 137 bpm. Het hele liedje heeft hetzelfde akkoordenschema, met alleen aan het einde van het refrein en in de brug variaties daarop. Opvallend zijn de tussenstukken. Doordat deze hetzelfde akkoorden schema hebben als couplet en refrein, maar heftiger ingevuld zijn dan de coupletten voelen deze stukken aan als instrumentele refreinen.

Details: (tijdcodes uit Spotify)
0:00 Een hook gespeeld door strijkers. Geen traditioneel strijkkwartet, maar gestapelde partijen van eenmansorkest Davide Rossi. De enorm aanwezige aparte galm geeft de riff zijn ‘signature sound’. Iedereen herkent het nummer daardoor na -pak ‘m beet- 0,5 seconden.
0:07 De loop begint opnieuw. Opvallender: de galm ook.
0:14 Met een elektronische kick en de zang erbij is er niet voldoende ruimte meer over voor de rare galm. Doordat de galm uitgezet wordt op het moment van de eerste kick heeft niemand het door.
0:28 De solo begint als een synth, maar gaat vloeiend over in de strijkers. Let ook op het geluid van de kick. Die klinkt vanaf dit moment opeens heel anders. Hierdoor is er in de mix meer ruimte voor de strijkers en kan het refrein er zo meteen harder erin knallen met een lompere kick.
0:42 Een extra strijk-partij erbij zorgt voor opbouw en variatie.
0:54 Door het eerste stuk van dit couplet met kopstem te zingen is er bij het derde couplet nog geen sprake van het ‘wanneer-komt-het-refrein-nou’-syndroom.
1:10 Pauken beuken het refrein erin. De kick is weer heftiger, de zang gaat de hoogte in. Extra strijkers en een kerkklok doen de rest.
1:24 Door voor het eerst in het liedje te variërend met de akkoorden krijgt de tweede helft van het refrein weer een flinke ‘lift’.
1:38 De tweede solo is een combinatie van een klavecimbel-achtig geluid met producer Brian Eno’s ‘treatments’. Geluiden die met effecten zo bewerkt zijn dat het resultaat totaal anders is dan het originele geluid.
1:51 De ritmische strijk-tegenpartij rolt vloeiend uit de solo.
2:06 En daar is weer een andere variatie van de strijk-partijen in de coupletten. In combinatie met de klavecimbel deze keer.
2:12 Als je groots aan het doen bent, dan moet je dat goed doen. Er kan best ook nog een koor bij.
2:47 De brug is eenvoudig. Even de beat stoppen en op twee van de vier akkoorden uit het schema blijven hangen.
3:00 Om er vervolgens nog even een kneiter van een extra hook tegenaan te gooien. Je liedje en de andere hooks moeten wel heel sterk zijn als je het kunt veroorloven om zo’n hook tot het einde te bewaren. En nu met zijn allen!
3:43 Eruit met een koor + orgel uitro. Omdat het kan.

Wat maakt dit een hit?
Het opvallende en sonisch vernuftig in elkaar stekende arrangement. Uiteraard in combinatie met een goed liedje en sterke hooks. Maar het liedje zou in een standaard bas, drum, gitaar en toetsen-uitvoering ala Clocks nooit de bij de tekst aansluitende grandeur kunnen hebben. Fascinerend trouwens hoe een liedje met een vrij abstract onderwerp (een koning die zijn koninkrijk kwijt geraakt is) zoveel bij mensen los kan maken.

Als muzikant heb je de neiging om te denken in de standaard aanwezige band-instrumenten. Maar levert dat wel de best mogelijke uitvoering van een liedje op? Waarom zou je jezelf beperken tot een paar instrumenten? Luister eens naar de derde plaat van Coldplay (X&Y) om te horen hoe vervelend dat op den duur kan worden. En ik kan niet vaak genoeg zeggen: laat je nooit beperken door het argument ‘maar dan kunnen we dat niet live spelen’. Dat kan namelijk altijd, kijk maar:


Geen inspiratie is een kwestie van luiheid

‘Geen inspiratie’ is volgens mij in de meeste gevallen een kwestie van luiheid. Veel mensen hebben onterecht het romantische beeld van muzikanten die een liedje kant en klaar in hun hoofd hebben zitten. Vervolgens floept het er in één keer uit. Zo werkt het meestal niet. Een idee voor een liedje is het begin van een proces. Daarna is het gewoon werken.

Als je geen idee hebt om mee te beginnen, geef jezelf dan een idee. Analyseer een liedje dat je tof vind en probeer een nummer te schrijven dat op een vergelijkbare manier in elkaar steekt. Of pak een akkoordenschema van een Bob Dylan liedje en schrijf er je eigen nummer op (Coldplay heeft op die manier heel aardige liedjes gemaakt). Of neem een drumloop als startpunt. Of ga uit van het artikel uit de krant van vandaag dat je het meest aanspreekt. Zet jezelf aan het werk.

Zoals Brian Eno in het onderstaande gesprek met Daniel Lanois zegt “beautiful things grow out of shit”. Als de omstandigheden goed zijn. En als je er voor werkt.


Obligate Strategie: Brian Eno

“If you want to make someone feel emotion, you have to make them let go. Listening to something is an act of surrender.”

Brian Eno