Studio avonturen in Berlijn (2)

Voor de camera's hebben we de synth mooi uitgemict

Vorige week was ik samen met engineer Matthijs Kievit in de Andere Baustelle studio in Berlijn. Om op te nemen voor Jesus & the Christians. Lees deel 1 hier.

Op dag vier was er een camera-ploeg van het RTL4-nieuws op bezoek. Voor een item over Nederlanders die naar Berlijn trekken om daar te werken en / of wonen. Ondanks dat muzikanten er in de ochtend niet op zijn best uitzien hebben we er ons prima doorheen geslagen. Hier terug te kijken.

De speeltuin

Ook anders dan voorgaande dagen: als gastmuzikant werken aan een project van Michiel Flamman (Solo) en Marinus de Goederen (a balladeer). Niet de gebruikelijke singer-songwiter-liedjes die je van ze gewend bent, maar Woven Hand meets ambient meets drone meets Nick Drake meets Low. Of iets dergelijks. Liedjes gebaseerd op een enkel of een paar akkoorden aankleden met veel sfeer-partijen. Totaal anders dan de brute Jesus & the Christians sounds, maar daarom zeker een welkome afwisseling.

Opera-zangeres in actie

Omdat we zonder liedjes de studio ingegaan zijn gebruiken we technieken om de creativiteit op gang te brengen. We pakken bijvoorbeeld een bestaand liedje en beginnen daar overheen te spelen. Op die manier gebruiken we een gedeelte van de structuur en het akkoordenschema van het nummer. Vervolgens gooien we het bron-nummer weg en werken verder met het materiaal dat we al opgenomen hebben. Ook geven we elk nummer vooraf een politiek thema mee waar we arrangement ideeën uithalen. Een nummer met als thema ‘9/11 is overrated’ vraagt natuurlijk om muzikale vertalingen van crashende vliegtuigen en instortende gebouwen. Niet geheel ontoepasselijk in de studio van Einstürzende Neubauten (=instortende nieuwbouw).

Een ander doel is om zoveel mogelijk van de aanwezige instrumenten in de studio te gebruiken. Of we er op kunnen spelen of niet maakt niet uit. Rhodes, hammond, vibrafoon, conga’s, synths, accordeon, piano, metalen platen en staven en instrumenten waarvan we geen idee hebben hoe ze heten. Ook een opera-zangeres die toevallig de studio binnen komt lopen slepen we gelijk achter de microfoon.

Na anderhalve week in de studio in Berlijn blijft er maar één vraag over. Wanneer kunnen we weer terug?


Studio-avonturen in Berlijn (1)

Drums opnemen via een stalen plaat

Afgelopen oud en nieuw bracht ik door in Berlijn. Terwijl ik volop bezig was de toerist uit te hangen bedacht ik me hoe gaaf het zou zijn om hier een plaat te maken. Bijna een jaar later zit ik in Berlijn daadwerkelijk te werken aan een album van mijn politieke noise-pop project Jesus & the Christians. In de Andere Baustelle Tonstudio. Thuisbasis van de legendarische industriële avant-garde noise-pioniers Einstürzende Neubauten.

Samen met engineer Matthijs Kievit zoeken we op de grens tussen catchy en avant-garde naar interessante geluiden om in een later stadium op een remix-achtige manier nummers uit te knippen. Daarbij kunnen we gebruik maken van Neubauten-spullen die volop in de studio aanwezig zijn. Kinderen in een snoepwinkel, dat werk.

Noem me een sentimentele lul, maar ik vind het bijzonder om op een gitaar te spelen waar Blixa Bargeld platen van Nick Cave & the Bad Seeds mee ingespeeld heeft. Maar een gitaar klinkt ook maar als een gitaar. Een drumstel opnemen via een grote stalen plaat is andere koek. Eigenlijk het principe achter een plaat-galm. Bizar hoe goed een drumstel kan klinken met alleen een contact-microfoon, een SM57 en een stalen plaat.

Ook leuk: schreeuwen in een banjo met een contact-microfoon erop en een versterker heel hard in een piano laten blazen en dat opnemen met een contact-microfoon die op het metalen frame van de piano geplakt is.

Een aanwezige Neubauten-veer blijkt via effecten en een bas-versterker een enorm vette weirde kick op te leveren. Stalen platen als percussie completeren de gewenste oostblok-sound. Kortom: we vermaken ons hier nog wel even!


The Making Of: The Medics – City

Foto: Heidi de Gier

Het werk van een producer is voor de buitenwereld vrij onzichtbaar. En wat de invloed van een producer op het eindresultaat is al helemaal. Om meer inzicht te geven in wat ik doe zal ik hier af en toe in een ‘The Making Of’ aandacht aan besteden.

Voor ik met een band aan de slag ga vraag ik altijd om eenvoudige demo’s van alle nummers. Garageband werkt daarbij erg prettig, desnoods opgenomen met de ingebouwde microfoon van de laptop. Zo kan ik thuis op mijn gemak de losse partijen beluisteren en kijken of de instrumenten goed samenwerken in het geheel. Bij City van The Medics klonk de demo zo:

The Medics – City (pre productie demo)

In een gesprek met de band werd duidelijk wat de focus van de band is: dansbare singles, geschikt voor (alternatieve) radio. Na diverse pre-productie sessies in de oefenruimte, de opnames en de mix kwam daar dit uit:

Structuur voor:

  • intro
  • couplet
    • refrein
  • intro
  • couplet
    • refrein
  • brug 1
    • refrein
  • brug 2
    • refrein
    • refrein
  • outro

Structuur na:

  • intro
    • kicker (instrumentaal refrein)
  • couplet
    • refrein
  • couplet
    • refrein
  • brug
    • refrein
    • refrein
  • outro

Er is vrij heftig in de song-structuur en lengte van het nummer (van 3:00 naar 2:20) gesnoeid. Niets mis met twee bruggen, maar dan moeten ze wel allebei heel erg goed zijn, iets toevoegen en passen in de spanningsboog van het nummer. Kill your darlings. Een intro terug laten komen na het eerste refrein kan op zich ook prima werken, maar hier haalt het de vaart uit het liedje. Een extra instrumentaal refrein na het intro geeft de gitaar-hook meer ruimte en zorgt dat het eerste couplet meer op zijn plaats valt. De uiteindelijke song-structuur is conventioneler, maar dat is geen doel op zich. Whatever works.

Arrangement
De linker gitaar speelt op de demo in het refrein een backbeat en haalt daarmee de urgentie uit het nummer. Geen paniek, partijen zijn niet heilig. De baspartij in het refrein evenmin. Door niet alles vol, maar met stopjes te spelen gaan de swing-factor als een razende omhoog. Op de demo gaan de gitaren los aan het einde van brug 2. In de uiteindelijke versie gaan ook de bas en drums mee. Als je iets doet, doe het dan helemaal. Eén van mijn mantra’s in de oefenruimte: “een goed arrangement is een optelsom”.

Opname
De basis (drums + bas) is opgenomen in de Mailmen studio. De rest met mijn mobiele studio setup in de oefenruimte van The Medics. Dat kan prima met de huidige stand van de techniek. Ook albums van Caro Emerald, De Staat en Kyteman zijn opgenomen met een thuis-studio. Het maakt niet uit hoe je iets op neemt, het maakt uit hoe het eindresultaat klinkt. De gitaren zijn opgenomen zonder versterkers, met amp-simulators uit de computer. Conservatieve audio-nerds zullen vast nog jaren blijven beweren dat een echte versterker veel beter klinkt, ik nodig ze graag uit voor een blinde test.

Mix
Voor een dikke, radiovriendelijke mix is Guido Aalbers ingeschakeld.

Wat vinden The Medics er zelf van?
Een crappy demo van je nieuwe single online zetten, dat doe je niet zomaar. Je kunt talloze redenen bedenken om dat níet te doen. ‘Het is eng’, ‘Nu vallen we door de mand’, et cetera. Toch werken we – op verzoek van Pim – graag mee om andere bands een kijkje in de keuken te gunnen.

Als band wil je net zolang sleutelen aan je liedjes totdat je er meer dan tevreden over bent. Het eindresultaat moet immers knallen en de luisteraar al bij de eerste seconden bij de strot pakken. Op een gegeven moment lijkt het nummer ‘af’ te zijn en zou je het nummer direct kunnen opnemen. Maar als je de demo-versie en het eindresultaat van onze single City beluistert, wordt het – los van de opnamekwaliteit – duidelijk dat het ontzettend waardevol is dat iemand jouw kindje aan stukken schopt en opnieuw in de steigers zet. Dat is niet altijd leuk, zeker niet als je een producer in de arm genomen hebt die niet van ‘CDA-oplossingen’ houdt. Ieder bandlid heeft enorm moeten wennen om zijn partij aan te passen ‘in respect to the song’. Het liedje staat op de eerste plaats en de individuele partijen zijn daaraan ondergeschikt. Alles draait om keuzes maken, zo vroeg mogelijk. Daarbij geldt de volgende afspraak: een idee afschieten mag, maar niet voordat we het in de oefenruimte hebben geprobeerd. Het gaat niet om ‘goed’ of ‘fout’, maar om het nastreven van je – eerder afgesproken – doel.

Bij ons is het menens. En dat moet ook blijken uit de muziek. Daarom zijn we – terugkijkend – erg blij dat we een aantal opmerkingen van Pim ter harte hebben genomen en raden we andere muzikanten aan hetzelfde te doen.

City is onze eerste single en is een ode aan – je raadt het al – de stad.

Johan / The Medics