De popronde is geen springplank maar een zwembad

Met mijn French pop duo Cordon Rouge doe ik dit jaar weer mee aan de popronde. Dat is voor mij de vijfde keer. Eerder speelde ik er met Silence is Sexy (2x), Eins, Zwei Orchestra en Gharib. Daarnaast heb ik er door de jaren heen heel veel mooie optredens gezien. Ik vind de popronde het belangrijkste en meest onmisbare instituut van de vaderlandse popmuziek.

Maar door de jaren heen is de perceptie van wat de popronde is volgens mij scheefgegroeid. Op plaatsen waar mensen die hun geld verdienen in de muziekindustrie in panels een praatje mogen doen gaat het dan zo goed als altijd over ‘een springplank om verder te komen’. Dat vind ik een belediging voor de popronde. Die word hiermee gedegradeerd tot een hulpmiddel.

Tegen een collega-muzikant die dit jaar ook mee het land rond mag vertelde ik dat ik mee doe aan de popronde om de popronde zelf. Leuke shows spelen op leuke plekken. En dat ik het prima vind als we er geen grootse carrière aan over houden. De reactie: ‘is het wel eerlijk dat jullie geselecteerd zijn als jullie er niet zo ambitieus instaan’.

Voor een klein percentage van de deelnemende acts zou je kunnen stellen dat de popronde een springplank is. In 2017 waren dat van de 144 deelnemers: EUT, Tusky, Fata Boom en Pip Blom (of heb ik acts over het hoofd gezien?). Minder dan 5% van de selectie. En er vallen kanttekeningen te plaatsen bij de invloed van de popronde op het succes van deze acts. EUT en Tusky tekenden al een platendeal met V2 voor de popronde begon. Fata Boom had toen al een manager en Pip Blom zelfs al internationaal succes.

Natuurlijk is de popronde een belangrijke stap voor deze acts. Zo zag ik Tusky, Fata Boom en Pip Blom alle drie daar voor het eerst. En velen met mij. Maar ik zag er vorig jaar ook hele goede optredens van Willy Darktrousers en de Splinters, World of Dust, de Avonden en Electropoëzie. Acts waarvoor dit reizende festival een prachtige manier is om überhaupt aan optredens te komen.

Volgens mij ligt daar de grootste waarde van de popronde. Niet als springplank maar als zwembad. Hoe mooi is het dat honderden muzikanten elk jaar de mee kunnen maken hoe het is om in een paar maanden door heel het land te spelen? Op een festival waar ruimte is voor de hele breedte van de popmuziek. Van avantgarde-noise tot gelikte pop en van deathmetal tot Nederlandstalige hiphop en zelfs voor een French pop duo. Hoe mooi is het dat er door heel het land avonden zijn waarop je als publiek verrast kunt worden door zo’n diverse selectie aan live muziek?

Als je als muzikant de popronde als springplank ziet is de kans groot dat je na je sprong met een rotklap tegen de bodem van een leeg zwembad smakt. Ik kies ervoor om te genieten van het zwemmen. En als ik daarna ook nog eens in de zee kan zwemmen is dat mooi meegenomen. De popronde is niet geweldig omdat het een springplank is, de popronde is geweldig omdat het de popronde is. Een warm zwembad.


Muziekinhoudelijke coaching

Naast mijn werk als producer geef ik regelmatig workshops en coach ik bands en singer-songwriters bij trajecten van bijvoorbeeld Popsport en Pop aan Zee. Zo’n traject of workshop is erg vergelijkbaar met de pre-productiefase van een opnameproces waar ik als producer bij betrokken ben. Ik werk dan met de muzikant(en) aan hun liedjes, arrangementen, spel, performance en sounds. Kortom: de inhoud.

Veel coaching focust volgens mij te snel op de randzaken. Op alles behalve het maken van de muziek. Marketing, promotie, ‘het verhaal’, geld, succes. Dat is volgens mij vaak niet erg efficiënt. Want muziek marketen werkt als een vergrootglas. Een middel om wat er is beter zichtbaar te maken voor je publiek. De effectiefste manier van beter marketen is daarom het verbeteren van de inhoud.

Inhoudelijk coachen is moeilijk. Er bestaat namelijk niet zoiets als een muzikale waarheid. Wanneer is een keuze voor een ander akkoord of geluid of melodie een verbetering? En hoe coach je zonder je smaak of je culturele of leeftijdsgebonden voorkeuren op te leggen aan muzikanten?

Dit is de aanpak die ik door de jaren heen heb opgebouwd.

Het begint bij praten. Inhoud en ambitie staan niet los van elkaar. Wil je entertainen, wil je ontroeren, maak je je muziek voor een publiek of voor jezelf? Wil je veel optreden, wil je dansende massa’s voor je neus, wil je geld verdienen met je muziek? Allemaal vragen waarvan de antwoorden gevolgen hebben voor de muzikale keuzes die daarvoor nodig zijn.

Het uitgangspunt: muzikaal mag alles en elke methode om dat voor elkaar te krijgen is goed. Verbeeldingskracht en fantasie zijn er om te stimuleren. Niets is zo mooi als muzikanten die vol overtuiging eigenwijs buiten de lijnen kleuren. Mijn taak is om aan te geven of de muziek en ambities van de muzikant te verenigen zijn. Niet om een oordeel te vellen over hoe mooi of goed de muziek is.

Meestal is de oefenruimte van de muzikant(en) waar ik mee werk de beste locatie. Ik introduceer altijd één regel om de tijd die we hebben efficiënt te gebruiken: ideeën worden eerst uitgeprobeerd, daarna wordt er pas over gepraat. Je iets voorstellen en iets horen zijn toch twee heel andere dingen. Mijn taak is vervolgens om –  met de ambities van de muzikant(en) in het achterhoofd –  aan te wijzen wat er volgens mij verbeterd kan worden. Vaak draag ik daar ook een mogelijke oplossing bij aan, maar een oplossing die van een muzikant zelf komt is per definitie beter. Het is tenslotte zijn/haar muziek.

Wil je me inzetten voor een workshop of coaching-traject? Neem contact met me op!

In het najaar van 2018 coachte ik Rumble in the Barn via Popsport : “We willen je als band nog even hartstikke bedanken voor alle coachingsessies en waardevolle tips en levenslessen! We hebben ontzettend veel gehad aan alle dingen die je ons verteld hebt en eerlijk gezegd ben je de eerste die ons echt het nut van coaching heeft laten inzien. Ontzettend bedankt!!“

Bart Gabrielse, projectleider Pop aan Zee: “Pim is een veelzijdige en flexibele coach. Spreekt dezelfde taal als een volwassen band, maar wordt net zo makkelijk begrepen door een beginnende singer-songwriter. Geeft begeleiding in alle fases van het liedje, van het opzetten van de structuur tot aan het tweaken van de laatste sound.”


Waarom je een zure oude lul bent als je vindt dat de muziek van vroeger beter is dan die van nu

Het is bijna een natuurwet: als mensen ouder worden beginnen ze te klagen dat de muziek van nu slechter is dan die van vroeger. Dat deden je overgrootouders toen de jazz opkwam. Dat deden je (groot)ouders toen de popmuziek opkwam. En dat doen de ouders van nu na het beluisteren van Boef, Lil’ Kleine of Broederliefde. Net zoals over twintig jaar de dertigers van dan zullen zweren bij die authentieke autotune-sound van nu. Dat was pas muziek met gevoel erin. Nog door mensen gecomponeerd!

Ik denk dat muziek door de tijd heen niet beter of slechter wordt maar evolueert. Net zoals planten en dieren door de tijd heen niet beter of slechter worden. Soorten evolueren zodat ze succesvol kunnen zijn in de omgeving van dat moment. Als kleurrijk dier overleef je moeilijk in een omgeving met veel sneeuw. Bij muziek werkt dat op een vergelijkbare manier. Daar is het niet de temperatuur of de omgevingskleur die verandert, maar de techniek. Muziek uit de jaren 60 klinkt heel anders dan muziek uit de jaren 80 en die klinkt op haar beurt weer totaal anders dan muziek van nu vanwege de enorme ontwikkelingen die er gemaakt zijn op technologisch gebied. David Byrne zet dat heel goed uiteen in zijn prachtige boek Hoe muziek werkt.

Kortom: je bent een zure oude lul als je vindt dat de muziek van vroeger beter is dan die van nu. Een Johan Derksen-achtig type dat denkt het middelpunt van het universum te zijn. Het is niet meer dan jeugdsentiment en valse nostalgie.

Natuurlijk is het prima om muziek uit 1730, 1968, 1977 of 1991 zelf het mooist te vinden. Maar zoals Kees de Koning terecht propagandeert: de jeugd heeft altijd gelijk. Wil je als muzikant innovatief bezig zijn, zoek dan de grenzen van de techniek en de goede smaak op.

Twee apen maken muziek, anonymous, Quirin Boel, after David Teniers (II), 1635 – 1724


Waarom de term ‘te gezocht’ afgeschaft moet worden

Bij veel mensen bestaat de illusie dat goede ideeën uit de lucht moeten komen vallen. Dat ze er als een soort van goddelijke inspiratie opeens zijn. Ideeën waar je hard voor moet werken en veel over nadenkt zijn verdacht. Of zoals het dan vaak wordt verwoord: te gezocht.

Ik denk dat dit een te romantische kijk op creativiteit is. Natuurlijk zijn er momenten waarop het lijkt alsof er zomaar ‘plop’ een goed idee in je schoot valt. Maar voor een groot deel bestaat een creatief proces juist uit hard en veel zoeken. Vallen en opstaan. Nadenken. Belachelijke dingen uitproberen. Je laten inspireren door werk van anderen. Doen. Brian Eno had helemaal gelijk toen hij zei: ‘Beautiful things grow out of shit.’

Daarom zou ik willen pleiten voor het afschaffen van de term ‘te gezocht’. Omdat deze woorden impliceren dat je niet te ver moet zoeken. En dat is een rem op de creativiteit. Als alternatief zou ik willen voorstellen: ‘gezocht en niet gevonden’.


Vrouw krijgt bijbeltekst aangereikt uit de hemel, Philippus Velijn, after Jacobus van Meurs, 1797 – 1836

 


Wie is Pim van de Werken?


Ik produceer, componeer, arrangeer en mix muziek. In mijn eigen studio in Utrecht of op locatie. Ik hou van bands die niet klinken als een band en singer-songwriters die niet klinken als een singer-songwriter. Luister hier naar mijn werk.

Ik sta altijd open voor het produceren van ambitieuze artiesten en bands en het componeren en produceren van muziek bij beeld. Hier kun je me vinden.

Als je meer wilt weten over mijn kijk op muziek en produceren, lees er dan mijn blogs eens op na. Een paar goede startpunten:

En natuurlijk de serie ‘Wat maakt dit een hit?‘. Daarin analyseerde ik hits van Blur, Coldplay, Gnarls Barkley, Caro Emerald, Radiohead, Lady Gaga, MGMT, Yann Tiersen, Black Eyed Peas en Snow Patrol.


Opnemen en live spelen met of zonder clicktrack?

Foto: Clara Jordan

De teleurstelling op het gezicht van de gemiddelde drummer die ik vertel dat het me verstandig lijkt om met clicktrack te spelen spreekt boekdelen. Gaan reden tot paniek, je bent in goed gezelschap. Dave Grohl verwoorde dit gevoel in een interview als volgt :

“I remember the first time someone advised me to use the click track I was absolutely heartbroken. I’m sure any time a producer says, ‘You might want to think about using a click track on that’, your ten or 15 years worth of experience go right out the window and you feel horrible. So we were recording Nevermind, laying down the basic track for ‘Lithium’, and we had maybe gone through three or four takes and Butch Vig brought us in and said to me, ‘You might want to think about using a click track’, and I immediately felt worthless and horrible. But I learned that as long as you can play within the click track you can still achieve a natural feel. I’m convinced and I used to be a purist and think, ‘Jon Bonham never used a click track!’ But I think it depends on what you are trying to achieve. If there’s something that you want to sound completely chaotic and has not only a dynamic but a tempo dynamic that moves up and down – okay. If there’s something that you want to be completely solid – okay. I’m not opposed to trying new things. I’m not into drum loops or drum machines for this band, but I think click tracks can be helpful.”

De eerste keer met een clicktrack spelen is natuurlijk ook helemaal niet leuk. Het voelt in het begin lang niet zo lekker als spelen zonder klik. De daaruit volgende vraag is: Wil je zelf een goed gevoel of wil je dat het niveau van de band omhoog gaat? Wil je nu voldoening of investeren in heel veel plezier later? Wil je dat muziek een hobby is waar je veel lol aan hebt of wil je dat het meer kan worden?

Voor de duidelijkheid: strak is geen doel op zich. Strakheid werkt in muziek hetzelfde als bij kleding. Bij sommige mensen staat strakke kleding fantastisch, bij andere mensen ziet het er niet uit. Een liedje met een elektronische of moderne rock-feel zal vaak gebaad zijn bij een clicktrack. Een gevoelige retro-ballad kan er te mechanisch van gaan klinken.

Ik ben benieuwd naar de meningen en ervaringen van de drummende lezers!