Opnemen en live spelen met of zonder clicktrack?

Foto: Clara Jordan

De teleurstelling op het gezicht van de gemiddelde drummer die ik vertel dat het me verstandig lijkt om met clicktrack te spelen spreekt boekdelen. Gaan reden tot paniek, je bent in goed gezelschap. Dave Grohl verwoorde dit gevoel in een interview als volgt :

“I remember the first time someone advised me to use the click track I was absolutely heartbroken. I’m sure any time a producer says, ‘You might want to think about using a click track on that’, your ten or 15 years worth of experience go right out the window and you feel horrible. So we were recording Nevermind, laying down the basic track for ‘Lithium’, and we had maybe gone through three or four takes and Butch Vig brought us in and said to me, ‘You might want to think about using a click track’, and I immediately felt worthless and horrible. But I learned that as long as you can play within the click track you can still achieve a natural feel. I’m convinced and I used to be a purist and think, ‘Jon Bonham never used a click track!’ But I think it depends on what you are trying to achieve. If there’s something that you want to sound completely chaotic and has not only a dynamic but a tempo dynamic that moves up and down – okay. If there’s something that you want to be completely solid – okay. I’m not opposed to trying new things. I’m not into drum loops or drum machines for this band, but I think click tracks can be helpful.”

De eerste keer met een clicktrack spelen is natuurlijk ook helemaal niet leuk. Het voelt in het begin lang niet zo lekker als spelen zonder klik. De daaruit volgende vraag is: Wil je zelf een goed gevoel of wil je dat het niveau van de band omhoog gaat? Wil je nu voldoening of investeren in heel veel plezier later? Wil je dat muziek een hobby is waar je veel lol aan hebt of wil je dat het meer kan worden?

Voor de duidelijkheid: strak is geen doel op zich. Strakheid werkt in muziek hetzelfde als bij kleding. Bij sommige mensen staat strakke kleding fantastisch, bij andere mensen ziet het er niet uit. Een liedje met een elektronische of moderne rock-feel zal vaak gebaad zijn bij een clicktrack. Een gevoelige retro-ballad kan er te mechanisch van gaan klinken.

Ik ben benieuwd naar de meningen en ervaringen van de drummende lezers!

Post to Twitter


16 reacties op “Opnemen en live spelen met of zonder clicktrack?”

  1. 1 Rob said at 15:57 on July 25th, 2011:

    Voor opnames vind ik een clicktrack gewoon onontbeerlijk. Het maakt het leven een stuk makkelijker, vooral als je muzikant voor muzikant opneemt (niet alles te gelijk).

    Het voelt de eerste keer inderdaad wel wat vreemd, en je moet zelfs léren spelen met een clicktrack. Ben wel blij dat ik me eroverheen gezet hebt.

  2. 2 antal said at 16:15 on July 25th, 2011:

    ik ben geen drummer (gelukkig). clicktrack heeft mijn voorkeur. ik ga er vanuit dat een beetje drummer ook met clicktrack de boel kan laten slepen, duwen, swingen of verrinneweren.

    de drummer van mijn vorige band in ‘t wild wist zelf als de beste dat hij niet echt strak qua tempo was, dus gebruik van de clicktrack was geen probleem. bij de opnames begonnen we overigens met een clicktrack waarop eerst bas, enkele (guide) gitaar- en/of toetsenpartijen en een guide vocal werden opgenomen. daarna drums. zodoende kon de drummer wat meer op het gevoel van het liedje en het arrangement meespelen. het bracht rust in zijn spel, en de breaks kwamen op de goede plaatsen. (we namen op met rick de leeuw als producer, en ik denk dat de kecks in die laatste jaren ook zo werkten.)

  3. 3 Friedensreich Hundertwasser said at 17:54 on July 25th, 2011:

    rulers and click tracks are an immoral instrument and should be thrown in the lake of fire to burn forever….are you dead….eh, Yes i’m dead..

  4. 4 Willem-Jan said at 12:54 on July 26th, 2011:

    Met of zonder clicktrack spelen is volgens mij voor 100% afhankelijk van de muziekstijl die er gespeeld wordt en de sfeer die je probeert neer te zetten. Het maakt een wezenlijk verschil of je gevoelige indie-folk maakt of pop/rock/electro die richting dancemuziek gaat. Wil je dat mensen hun voetjes van de vloer krijgen, dan is stap 1 het kopen van een metronoom.
    Als de soort muziek vereist dat er een clicktrack gebruikt wordt, dan moet je daar als drummer niet te moeilijk over doen vind ik. Met lange tenen is het sowieso lastig spelen…

    Zelf gebruik ik sinds een tijdje ook live een clicktrack. Dit was in het begin even wennen, maar ik zou nu met onze band niet meer anders willen. Als muzikant moet je je in dienst van het liedje of de performance opstellen vind ik. Het belang van het liedje en de performance gaan voor het eigen belang. Bovendien is het onzin om te denken dat het minder leuk wordt om op een click te spelen. Het is juist erg tof om te merken dat iedereen (dus ook de andere muzikanten in de band) strakker gaan spelen (en ook wel moeten) doordat er niet meer aan het tempo ‘getrokken kan worden’. Deze ligt immers vast door de click.

    Vorig jaar zag ik de metalband Ethereal de Grote Prijs van NL winnen in de Melkweg. Hun drummer speelde de hele show met clicktrack, waarbij een sequencer op de laptop de nodige tempowisselingen binnen nummers, ingewikkelde MIDI switches en sfeergeluiden voor z’n rekening nam. Nog een voordeel van een clicktrack dus. Het biedt nieuwe mogelijkheden. Ook hier geldt uiteraard weer: het moet passen bij de muziekstijl die je maakt. Als je deze naar een hoger plan kunt tillen door het gebruik van een clicktrack dan moet je dat zeker doen!

  5. 5 Martijn Doolaard said at 20:10 on July 26th, 2011:

    Drummen met click is als neuken met condoom. Het is strak en veilig, maar niet altijd even lekker!

  6. 6 Jasper said at 21:59 on July 26th, 2011:

    Met clicktrack spelen wordt volgens mij vaak bestempeld als valsspelen of nep. Ik vond het persoonlijk voor in de studio prima. Omdat alle partijen toch los van elkaar worden ingespeeld is een clicktrack als leidraad wel zo makkelijk. Live met click vond ik ook echt niet kunnen tot Pim en naburige drummers me ertoe verleidden om ook live zo’n ding te gebruiken.
    Met clicktrack spelen is voor de hele band aanvankelijk behoorlijk pittig. Als je er net mee begonnen bent zit elke muzikant op z’n eigen golflengte rond de tel te schommelen. Het tempo is wel strak maar de groove is in geen velden of wegen te bekennen. Een click track is geen instant dansbaarheid verhogende factor. Naar mate de band meer gewend raakt aan het spelen met click komt de groove vanzelf meer en meer en daarmee hoogst waarschijnlijk ook een grotere dansbaarheid.
    Volgens mij wordt de dansbaarheid uiteindelijk vergroot door het gebruik van clicktrack omdat de meeste muzikanten een stuk meer energie hebben als ze op het podium staan te springen dan wanneer ze in de oefenruimte liggen. Dat is erg merkbaar als je net begint met het gebruik van een click. In de oefenruimte sleept de clicktrack je door de nummers heen en live probeert hij je met alle macht niet binnen een half uur je set van een uur te laten afronden. De opwinding die je als muzikant live meer hebt dan in de oefenruimte wordt door het gebruik van een click niet onnodig verbruikt door een verhoogd tempo, maar kan juist gebruikt worden om het publiek meer van de opwinding mee te laten genieten.
    Ik denk dat door veel oefenen met clicktrack een constant muzikaal product neergezet kan worden. Het is alleen wel een eigenschap die je je als band eigen moet willen maken en uiteraard moet vinden passen bij je repertoir.

  7. 7 Jannes Oosterwijk said at 23:37 on July 26th, 2011:

    Voor opnames: Ja, fijn! handig voor verschillende takes en knip en plakwerk, midi gestuurde effecten of instrumenten…

    Live: Nou… kijk, op je ouwe dag kan ik het begrijpen, of als je een medley speelt of een heel lang nummer… maar een beetje drummer moet toch wel 4 min strak kunnen drummen. Zonder click is het ook leuker improviseren en ben je meer aan het samen spelen, anders zou je net zo goed een drumsampler aan kunne zetten…

    bij moderne muziek zie je het wel vaak, maar daar zijn tempowisselingen vaak gearrangeerd, waardoor je van goede huize moet komen, en Joost Kroon heeft niet altijd de tijd….

    [drum zelf niet, kan t wel (‘n beetje)]

  8. 8 Gibson Houwer said at 10:50 on July 27th, 2011:

    Wij, Lost Bear, hebben twee drummers. We spelen de drums samen in, en meestal houden we elkaar wel een beetje in het gareel.

    Wat ik merk is dat verschillende tempi kunnen wel een heel andere feel aan een nummer geven. Als je een nummer te langzaam of te snel speelt kan het kracht verliezen.
    Wat wij doen is de nummers spelen en uitzoeken wat het beste tempo is voor dat nummer. Daarna beginnen we bij een opname met een clicktrack om dat tempo te voelen, en die gaat vervolgens uit wanneer we beginnen met spelen, of na een paar maten. Dan heb je dus wel het juiste tempo en feel, maar kan het nummer zich daarna ontwikkelen zoals het hoort, inclusief jagen en inzakken waar nodig, wat het geheel organischer maakt.

  9. 9 Bram de Wijs said at 11:38 on July 27th, 2011:

    Click, ja natuurlijk! In de studio sowieso, maar ook live spelen wij met click. En niet alleen voor mij: de hele band heeft de click op z’n oren. Daardoor kunnen we wat samples laten meelopen, maar ook geinige dingen doen met intro’s, op het allerlaatste moment opkomen en een liedje inzetten zonder af te tikken.

    Ik ben begonnen met live click bij m’n oude punkband, omdat ik merkte soms een beetje in te zakken. Dat was even wennen, maar ik voel het inmiddels totaal niet meer als een beperking maar juist als een houvast. Ik zit veel relaxter te drummen, omdat ik weet: als ik deze fill nu verknal, is er niks aan de hand, de click loopt gewoon door!

    Enige puntje: zorg dat het technische verhaal van de live-click zo simpel mogelijk is, zodat je niet bang hoeft te zijn voor overslaande sequencers of inconstante MacBooks. Daar word je heel zenuwachtig van.

    Grappige anekdote: we speelden een keer in Heerlen en letterlijk 1 minuut voor de show kwamen we erachter dat we de iPod (met click en samples) vergeten waren. Totale paniek, maar the show must go on, dus voor het eerst in jaren een hele show zonder click gespeeld. Geluidsman Sander tikte voor de grap mee op zijn metronoom-app en wat blijkt: we bleven de hele show trouw aan de originele tempi.

    Dat is wat veel met click spelen met je doet: je wordt er strakker van!

  10. 10 Otto de Jong said at 12:01 on July 27th, 2011:

    Ik heb zelf nooit zoveel moeite met de clicktrack. Ik oefen nog steeds vaak met een metronoom erbij. Gewoon droge rudiments en dan tergend langzaam beginnen. Het traint je oren, de spiertjes in je handen en je bouwt er veel zelfvertrouwen mee op. En het kost helemaal niet veel tijd, je moet het gewoon doen. Dan maakt het in de studio allemaal niet zoveel meer uit.
    Sterker nog ik vind het wel fijn spelen. De clicktrack zinkt vanzelf in de mix, als de click tijdens het spelen eigenlijk niet meer opvalt zit je er goed in en kun je met een natuurlijke feel spelen.
    Als je persé zonder click wil opnemen raad ik het wel aan om het nummer eerst mét te oefenen zodat je weet waar de gevaarlijke punten zitten. Iedereen heeft het wel altijd over ‘ja maar het gevoel’ maar serieus, enorme tempo-schommelingen zijn gewoon niet om aan te horen.

    Maar hoe dan ook. Je moet gewoon oefenen met click. Er vertrouwd mee raken. Het haalt inderdaad het gevoel weg als je gewoon simpelweg niet met click kan spelen en dat je dan de hele tijd op dat ding moet letten. Je moet die problemen gewoon een stapje voor zijn. Plus, als je strak kunt spelen mét metronoom wordt je vanzelf ook strakker zonder… Mes snijdt aan twee kanten.

    Op dit moment zit ik partijen te oefenen voor een albumproductie. De desbetreffende songwriter heeft guides voor me gemaakt met alleen gitaar zonder click. Is wel een uitdaging, maar het lukt me heel aardig om strak mee te blijven spelen. Des te makkelijk is het volgende week als er wel een click bij aan gaat.

    Ik zou nog tientallen tips kunnen geven over spelen met/zonder click en hoe op te vatten etc. Maar daar ga ik jullie nu niet meer mee vermoeien.

    Doeg!

  11. 11 Pim said at 12:30 on July 27th, 2011:

    Goed punt van Jasper: een clicktrack is niet alleen handig om je eigen spel te verbeteren. Je kunt er ook een gitarist die de hele tijd aan het tempo loopt te trekken (en zelf uiteraard vindt dat hij/zij dat helemaal niet doet) mee in het gareel houden.

  12. 12 Mark Kupers said at 12:40 on July 27th, 2011:

    drummen met een clicktrack helpt, maar je moet het wel leren…
    ik gebruik ook wel live een click voor het aftellen dan zit je namelijk ALTIJD GOED. Na het aftellen gaat hij dan ook uit.

    en voor een opname altijd doen.

    en vroeger??? vroeger reden ze ook op houtenhanden op de fiets en hadden ze geen airbag in de auto… dingen ontwikkelen.

  13. 13 John Schilder said at 13:30 on July 27th, 2011:

    Ik heb ooit de goede tip gekregen om de clicktrack als je vriend te zien en niet als je vijand. Maak hem prettig in het gehoor liggend, geen irritante piep maar een leuk percussie-ritme. Succes!

  14. 14 Bow said at 00:05 on July 28th, 2011:

    Leuk om de reacties te lezen! Ik speel nu 5 jaar met click en zal ook eens een paar woorden schrijven over mijn ervaringen met de metronoom.

    Ik stel mijn click altijd in op een lekker cowbell geluid ipv die irritante piep, en zorg er voor dat alle clicks even hard zijn (dus geen accent).

    Tijdens het schrijfproces kan je dankzij de click precies het tempo van een liedje bepalen, en experimenteren met een paar bpm hoger of lager totdat je het juiste tempo hebt gevonden. Daarnaast kan je met een click extreem lui of juist heel fel spelen, met behoud van tempo.

    Ik speel in de studio altijd met click, werkt een stuk efficiënter, heeft voordelen bij het monteren van verschillende takes, en is zeker niet storend als je jezelf van te voren traint om op de click te grooven. Ook handig: Door de click hoef je niet meer op je (sterke) hihat-hand te leunen, je kan zelfs hele partijen zonder hihat spelen en experimenteren met bizarre hihat patronen.

    Live met click spelen is toch een ander verhaal, bij sommige bands lijkt het alsof er geen onderling contact is omdat de click-oppergod allesbepalend is. Probeer als je met sequensers (en dus met click) meespeelt alsnog je bandleden op te zoeken, zodat het publiek een band op het podium ziet staan die samen de nummers overbrengen. Ik benader de click als een soort van 5e bandlid die op de achtergrond op een cowbell mee zit te rammen.

    Pas trouwens op voor je gehoor en vertrouw nooit op de monitor man. Een eigen mixertje voor je in-ear met de click, sequence en (in mijn geval) samples uit triggers en pads klinkt meteen lekker, ook in de oefenruimte. Dan kan je daarnaast live een totaaltje vragen op je monitor en hoef je niet te stressen bij (te)korte soundchecks.

    Leuke oefening om te testen hoe strak je eigenlijk bent: speel met het volume van de click door er een gitaar-volumepedaal tussen te zetten of zet de click net iets te zacht op je mixer. Dan hoor je de click alleen als je er naast zit.

  15. 15 Jan said at 13:35 on July 30th, 2011:

    Doet helemaal niets met mijn ego, dat ten eerste. Het heeft meer te maken met jezelf een beetje kennen, en eerlijk durven zijn. Ego’s moeten sowieso aan de kant in een band, anders wordt het niks.

    Clicktrack heeft er voor gezorgd dat ik mezelf en hopelijk de luisteraar verras. Tijdens de opnames van onze eerste EP afgelopen maand merkte ik wederom dat het moment kan aanbreken dat de clicktrack jou volgt, i.p.v. andersom. Dan drum je uiteindelijk zo natuurlijk als een ezelshoef op palmbladeren, en voelt er helemaal niets mechanisch. Een steun in de rug, een tevreden en bevestigend knikkende entiteit die je een beetje in de gaten houdt. Plus dat het een hoop gelazer scheelt met editten.

    Mits goed gebruikt klinkt je muziek compact en overtuigend. Of ik het live ga doen weet ik nog niet, maar ermee oefenen vind ik meer dan de moeite waard. Dat zal een dobber zijn, net als een kapotje om je friemeltje schuiven inderdaad, maar ik vind het nodig. Zeker om het niveau van de EP een beetje in stand te houden. Het kan het/een verschil maken, maar het moet vertrouwd voelen en bij de sfeer van de band passen.

    Ben wel benieuwd of je gewoon moet doorpakken zodra je de groove met oefenen niet te pakken krijgt, of een keer moet concluderen dat het misschien toch niet zo’n goed plan is? Ik ga het meemaken …

  16. 16 GL said at 11:28 on August 9th, 2011:

    Een straks intro of outro is voor MP3J’s erg fijn . . . daar tussen mag het gewoon grooven.


Leave a Reply